Oceń wpis  oddane głosy: 1 / 0

Class Action in Poland

Poniżej zamieszczam przedruk mojego artykułu opublikowanego na zaprzyjaźnionym blogu - Business Law Blog:

Class Action in Poland–milestone or useless procedural tool?

The class action regulation in Poland, known as the “Ustawa o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym” (“Act on Group Proceedings”), based substantially on the Swedish Act of 2002, came into force on July 2010.

This article summarizes the first impressions on the regulation and tries to answer whether this Act is a milestone in the Polish legal system or just a useless procedural tool which does not have a bigger social and economic impact. The article concentrates on two significant issues: Limitations of the Act, and Polish Class Action in relation to Polish Substantive Law

Limitations of the Act

The first issue that comes to notice while analyzing the Act is the strict limitations imposed on its application. Under this law you may file a class action only in cases related to consumers’ claims, torts or product liability (excluding cases related to personal rights). Such limitations reduce its influence. For example in Poland it is not possible for a group of entrepreneurs to file a class action against other company based on the fact that it is in breach of contracts that were entered into with all the entrepreneurs but negotiated and executed by them individually. For example, if the producer is selling its product to a large number of small distributors and thereafter starts to breach contracts concluded with each of them individually then they cannot commence a class action against him and have to struggle individually in separate cases (the same scenario would occur in case of a legal conflict between franchisees and a franchisor). They might also try to use other procedural institutions such as a formal joint participation or a joint recognition of cases (art. 72 § 2 p. 2 and art. 219 of the Polish Civil Procedure Code respectively).

The ratio legis behind the above limitations was to exclude the possibility of blackmails through class actions which seems to be common in the United States. However, the first statistics show that the above considerations were exaggerated and in the Polish system the risk of such abuse is not significant. The specificity of the Polish legal system, the stage of economic development, as well as specific mentality of the society, restrain such actions. Thus, restricted limitations imposed by the Act result only in deprivation of individual rights in wide range of cases.

Polish Class Action v. Polish Substantive Law

The second issue related to the analyzed regulation is its incoherence with the substantive law which is tailor-made for individual (not class) cases. The Civil Code was not simultaneously amended to fit class action proceedings what now results in cases of self-contradiction. Currently, on the one hand we can unify our claims for the sake of group proceeding but on the other hand we are unable to do that because of deficiency of the appropriate provisions in the substantive law concerning grounds for seeking damages and rules of their assessment. This problem is especially flagrant in cases in which we have to deal with a lot of casualties (for example a plane crash in the center of the town) with a huge variety of damage levels (e.g. broken rib, loss of limbs, simple sore). Currently, under the Civil Code, it is almost impossible to find a unified rule to assess all the types of damages. On the other hand, the legislator gave us a possibility of creating small 2-person sub-groups within the class action but even this in practice is insufficient to handle the various types and levels of individual damages (it is particularly complicated in cases of future loss of profit which is always a hypothetical type of claim).

There are plenty of other problems with the application of this regulation but the two issues highlighted above are especially worth noticing as they go to the core of the whole idea of a class action (“Who can use it?” and “How to use it efficiently?”).

Summary

Summing-up, there are lots of loopholes in the Act on Group Proceedings, both procedural (like limitations in application of the class action) and related to the substantive law (in the scope of the rules on estimating unified damages for larger groups of claimants as well as problems related to loss of future profits). However, the current regulation is useful in cases where we only want to determine the liability of the defendant because in such cases the problem of assessing damages does not occur. A good example of this kind of claim is the pending case against BRE Bank.

Piotr Terlecki is an attorney-at-law / legal counsel (adwokat / radca prawny), managing partner at Terlecki & Partners Law Firm (Terlecki & Wspólnicy Kancelaria Prawna sp.k.), PhD candidate at Warsaw University (Civil Procedure Faculty). Piotr specializes in litigation, contract law, real estate investments and bankruptcy proceedings. You will find more details about Piotr at www.terlecki.eu.pl; www.pozwy-grupowe.net, as well as on his blog: www.piotrterlecki.bblog.pl

 Oceń wpis  oddane głosy: 3 / 0

W związku z faktem, iż w ostatnich miesiącach polski system prawny został wzbogacony o nową instytucję jaką jest dochodzenie roszczeń w postępowaniu grupowym, w prasie pojawił się szereg publikacji analizujących tę instytucję z punktu widzenia beneficjentów polskiego class action. Ja natomiast postanowiłem postawić się w roli advocatus diaboli i zastanowić w jaki sposób można ustrzec się przed skutkami takich pozwów (tj. przeanalizować je z punktu widzenia potencjalnego pozwanego).

Uwagi ogólne

Pozwy zbiorowe, kojarzone przede wszystkim z amerykańskim wymiarem sprawiedliwości, w ostatnich miesiącach zostały wprowadzone także do polskiego systemu prawnego za sprawą ustawy o dochodzeniu roszczeń w postępowaniach grupowych (dalej jako ustawa). Ustawa obowiązuje od 19 lipca 2010 r.

Cel ustawy

W założeniu celem wprowadzenia ustawy jest zwiększenie możliwości dochodzenia roszczeń przez grupę osób pokrzywdzonych przez dany podmiot. Regulacja ta ma stanowić nowe narzędzie dochodzenia roszczeń w takich sytuacjach. W związku z powyższym jak dotąd na ogół analizowano ją z punktu widzenia poszkodowanych. Warto jednak spojrzeć na to zagadnienie także od drugiej strony, to znaczy z punktu widzenia potencjalnych pozwanych. Należy bowiem pamiętać, że instytucja ta pomimo faktu, iż może stanowić dobrodziejstwo dla wielu pokrzywdzonych osób, z drugiej strony może również stać się instrumentem prawnym prowadzącym do nadużyć. Dlatego warto zastanowić się nad możliwościami skutecznej obrony w przypadku, gdy jest się podmiotem pozwanym w ramach roszczenia grupowego.

Potencjalni pozwani

Analizując zakres zastosowania ustawy, należy stwierdzić, iż najbardziej zagrożone pozwami zbiorowymi są takie podmioty jak: Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego (pierwsze pozwy zbiorowe zostały złożone przez powodzian oraz pacjentów zarażonych wirusem żółtaczki), jak również przedsiębiorcy. W tej drugiej grupie szczególnie narażone na roszczenia grupowe są banki (pierwsze tego typu pozwy zostały już złożone) oraz firmy deweloperskie. Należałoby także zastanowić się, czy spółdzielnie mieszkaniowe działające jako inwestor na rynku nieruchomości również podlegałyby ustawie. W związku z orzeczeniem Sądu Najwyższego z 2007 r. (sygn. akt IV CSK 122/07) należałoby skłaniać się do interpretacji, iż nabywcy lokali u spółdzielni mieszkaniowej, powinni być traktowani tak jak konsumenci, a więc tym samym powinni mieć możliwość wniesienia pozwu grupowego.

Warunki dochodzenia roszczeń w postępowaniu grupowym

Przed dokonaniem analizy dostępnej taktyki procesowej, jaką może zastosować podmiot pozwany w ramach postępowania grupowego, należy pokrótce omówić jakie są w ogóle przesłanki zastosowania dobrodziejstwa postępowania grupowego:

1. Dochodzone roszczenia muszą być jednego rodzaju, oparte na tej samej lub takiej samej podstawie faktycznej (co oznacza, że w ramach jednego postępowania grupowego nie można łączyć np. roszczeń pieniężnych z niepieniężnymi bądź różnych roszczeń niepieniężnych).

2. Roszczenia muszą dotyczyć sprawy o ochronę konsumentów, roszczeń z tytułu odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny oraz z tytułu czynów niedozwolonych, z wyjątkiem jednak roszczeń o ochronę dóbr osobistych.

3. Grupy poszkodowanych musi składać się z co najmniej 10 osób

4. Konieczne jest ujednolicenie wysokości roszczenia każdego członka grupy przy uwzględnieniu „wspólnych okoliczności sprawy”. Członkowie grupy muszą określić wysokość swoich roszczeń w sposób kwotowy. W ustawie nie znajdują się żadne wytyczne wskazujące w jaki sposób takie ujednolicenie ma wyglądać. Wydaje się, że najprostszym rozwiązaniem jest po prostu obniżenie wysokości (rezygnacja z części) roszczeń przez osoby, których roszczenia są wyższe, tak aby zrównać się z roszczeniami pozostałych osób, jednak będzie to z pewnością jedna z głównych spornych kwestii przy konstruowaniu pozwu grupowego. Przy czym należy wskazać, iż ustawa przewiduje możliwość ujednolicania roszczeń w ramach podgrup liczących co najmniej 2 osoby.

5.uiszczenie opłaty wynoszącej 2% od wartości dochodzonego roszczenia pieniężnego bądź uzyskanie zwolnienia od kosztów postępowania, co jednak może być utrudnione przez wzgląd na specyfikę postępowania.

6. ustanowienie pełnomocnika procesowego posiadającego uprawnienia adwokackie bądź radcowskie (w ramach postępowań grupowych występuje przymus adwokacko-radcowski).

Jak się bronić przed pozwem grupowym?

Truistycznie można powiedzieć, że podstawową radą jaką należałoby udzielić przedsiębiorcy działającemu w jednej z branż „zagrożonych” pozwami zbiorowymi jest oczywiście świadczenie usług na tyle wysokiej jakości, aby nie musieć obawiać się roszczeń ze strony konsumenta. W okresie przedsądowym wskazana byłaby również odpowiednia polityka informacyjna przedsiębiorcy, dzięki której byłby on w stanie w sposób przejrzysty komunikować się ze swoimi klientami. Działania tego typu mogą znacznie zmniejszyć skalę ewentualnego pozwu (np. poprzez przekonanie części potencjalnych członków grupy do nieprzystępowania do pozwu ze względu na jego bezzasadność).

Abstrahując od działań prawnych jakie podejmuje się standardowo w celu odparcia roszczenia w ramach postępowania cywilnego należy wskazać na dodatkowe możliwości obrony w ramach postępowania grupowego.

Po pierwsze, pozwany może przy pierwszej czynności zażądać zobowiązania przez sąd powoda do złożenia kaucji na zabezpieczenie kosztów procesu. Musi ona być złożona w gotówce i nie może przewyższać 20% wartości przedmiotu sporu. Jej wysokość każdorazowo określa sąd z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy. W przypadku niezłożenia kaucji w wyznaczonym terminie, sąd na wniosek pozwanego odrzuca pozew. Jest to pierwszy sposób na odparcie roszczenia.

Po drugie, należy podnieść argumentację mającą na celu podważenie prowadzenia postępowania w trybie grupowym. W tym celu należy np. podnieść, że dane roszczenie nie podlega w ogóle ustawie, bądź że brak jest wspólnej podstawy dochodzonych roszczeń.

Po trzecie, w kolejnym etapie postępowania należy składać zarzuty odnoszące się do członkowstwa konkretnych osób w grupie bądź podgrupie.

Po czwarte, można także podważać prawidłowość ujednolicenie roszczeń pieniężnych.

Po piąte, zarówno postanowienie o dopuszczalności rozpoznania sprawy w postępowaniu grupowym, jak i postanowienie co do składu grupy podlegają zaskarżeniu. Tak więc w razie, gdyby sąd nie przychylił się do naszej argumentacji, możemy próbować podważyć jego decyzję.

Po szóste, należy zwrócić uwagę, czy grupę reprezentuje osoba posiadająca uprawnienia adwokackie bądź radcowskiego oraz czy do pozwu została załączona umowa na obsługę prawną (taki wymóg wprowadza ustawa w związku z ograniczeniem premii za sukces jaką może otrzymać pełnomocnik).

Po siódme, jeśli analiza sprawy wskazuje na duże ryzyko przegranej należy, jednocześnie z działaniami wymienionymi powyżej, podjąć próbę zakończenia sporu w sposób ugodowy.

Podsumowanie

Ustawa o pozwach grupowych niesie pewne zagrożenia dla przedsiębiorców, oraz wzmacnia pozycję konsumentów. Należy jednak mieć na uwadze, iż polski ustawodawca wprowadził dużo ograniczeń w ramach stosowania tego instrumentu prawnego, co sprawia, że z jednej strony jego ewentualne nadużycia powinny być ograniczone, a z drugiej możliwe powinno być podjęcie skutecznej obrony w ramach toczącego się procesu.